د زړه انجیوګرافي: د زړه د ناروغیو په تشخیص او درملنه کې یې رول

د وینې فشار؛ اهمیت، د خطر عوامل، عوارض او د وقایې لارې

لنډیز

د زړه او رګونو ناروغۍ په نړۍ کې د مړینې له مهمو لاملونو څخه ګڼل کېږي. د دې ناروغیو دقیق او پر وخت تشخیص د مناسبې درملنې د انتخاب او د عوارضو د کمولو لپاره اساسي رول لري. د زړه انژیوګرافي د معاصر طب له تر ټولو پرمختللو او دقیقو تشخیصي لارو څخه ده، چې د زړه د شریانونو مستقیمه مشاهده ممکنوي. دا طریقه نه یوازې د رګونو د تنګوالي او بندښت په تشخیص کې مهمه ده، بلکې په ډېرو مواردو کې د سمدستي درملنې (انژیوپلاستي) او د سټینټ د ایښودلو زمینه هم برابروي.

سریزه

زړه د خپل کار لپاره کافي وینې او اکسیجن ته اړتیا لري. دا مواد د کورونري شریانونو له لارې د زړه عضلې ته رسېږي. کله چې دا شریانونه د غوړ، کولیسټرول یا د وینې د لخته له امله تنګ یا بند شي، د وینې جریان کمېږي او د زړه د حملې خطر زیاتېږي.

په تېر کې د زړه د رګونو د بندښت د ځای او شدت تشخیص ستونزمن و؛ خو د طبي ټکنالوژۍ په پرمختګ سره انژیوګرافي د کورونري شریانونو د ارزونې د “طلایي معیار” (Gold Standard) په توګه پېژندل شوې ده.

د زړه انژیوګرافي څه ده؟

د زړه انژیوګرافي یو لږ تهاجمي تشخیصي طریقه ده چې پکې ډاکټر د کاتتر په نوم یو نری او انعطاف منونکی نل د مړوند یا د ران د شریان له لارې د زړه رګونو ته داخلوي. وروسته د “کانټراسټ مواد” تزریق کېږي او د ایکس رې په مرسته د زړه د شریانونو دقیق انځورونه اخیستل کېږي.

دا انځورونه د رګونو د تنګوالي یا بندښت ځای، شمېر او شدت په ډېره دقیقه توګه ښيي.

د انژیوګرافي د کارونې موارد

ډاکټر ممکن په لاندې حالاتو کې انژیوګرافي سپارښتنه کړي:

* د سینې درد (انجاین) چې د زړه له امله وي * د زړه حمله * د ورزش ټېسټ یا اکو غیرطبیعي پایلې * د کورونري رګونو د تنګوالي شک * د زړه جراحي څخه مخکې ارزونه * د سټینټ یا د رګونو د پیوند ارزونه

د انژیوګرافي ترسره کېدل

دا معاینه عموماً د زړه د کاتترېزیشن په لابراتوار کې ترسره کېږي.

پړاوونه یې دا دي:

* د کاتتر د داخلېدو ځای سیمه‌ییز بې‌حسي * د مړوند یا ران له شریان څخه د کاتتر داخلول * د زړه شریانونو ته د کاتتر رسول * د کانټراسټ مواد تزریق * د فلوروسکوپي په وسیله هم‌مهاله انځور اخیستل * د کاتتر ایستل او د داخلېدو ځای تړل

دا پروسه په ډېرو ناروغانو کې له یو ساعت څخه کم وخت نیسي.

د انژیوګرافي ګټې

انژیوګرافي د نورو لارو په پرتله مهمې ګټې لري:

* د رګونو د بندښت دقیق تشخیص * د مناسبې درملنې د انتخاب لپاره چټکه پرېکړه * د همدې ناستې پر مهال د انژیوپلاستي امکان * د زړه د حملې د خطر کمول * د بستر لنډ وخت او چټک رغېدنه

احتمالي خطرونه او عوارض

که څه هم انژیوګرافي عموماً خوندي طریقه ده، خو ځینې نادر عوارض لري:

* د کاتتر په ځای کې وینه بهېدنه یا کبودي * د کانټراسټ موادو حساسیت * د پښتورګو د فعالیت لنډمهاله اغېزمن کېدل * د زړه د ضربان بې‌نظمي * جدي عوارض لکه د زړه یا دماغ سکته ډېر نادر دي

د زړه په طب کې د انژیوګرافي رول

د انژیوګرافي پرمختګ د زړه د طب په تاریخ کې له سترو لاسته راوړنو څخه ګڼل کېږي. مخکې د رګونو د بندښت دقیق تشخیص ستونزمن و او ډېر ناروغان یوازې د زړه له حملې وروسته تشخیص کېدل.

نن ورځ انژیوګرافي د ناروغۍ د ژر تشخیص، د زیان د شدت ارزونې او د سمدستي درملنې زمینه برابره کړې ده. همدارنګه دا طریقه د خلاصې جراحي اړتیا پرته د انژیوپلاستي او سټینټ د ایښودلو امکان رامنځته کړی او د مړینې کچه یې راکمه کړې ده.

څوک انژیوګرافي ته اړتیا لري؟

دا معاینه ټولو کسانو ته اړینه نه ده، بلکې ډاکټر یې د نښو او ازموینو له مخې سپارښتنه کوي. لاندې کسان زیات احتمال لري چې ورته اړتیا ولري:

* د سینې درد لرونکي ناروغان * هغه کسان چې د زړه حمله یې کړې وي * غیرطبیعي د ورزش ټېسټ یا اکو لرونکي ناروغان * هغه کسان چې د زړه د ناروغیو لوړ خطر لري

پایله

د زړه انژیوګرافي د کورونري رګونو د ناروغیو له تر ټولو دقیقو تشخیصي لارو څخه ده او د مناسبې درملنې په انتخاب کې مهم رول لري. دا ټکنالوژي د زړه په طب کې لوی بدلون راوستی او د ناروغانو د ژوندي پاتې کېدو چانس یې زیات کړی دی.

سره له دې، د زړه د روغتیا تر ټولو غوره لاره وقایه ده: سالم تغذیه، منظم فزیکي فعالیت، د وینې فشار، شکر او غوړو کنټرول، او پر وخت ډاکټر ته مراجعه.

علمي سرچینې

۱. د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) ۲. د امریکا د زړه ټولنه (AHA) ۳. د اروپا د زړه ټولنه (ESC) ۴. Braunwald’s Heart Disease ۵. ACC Guidelines for Coronary Angiography

ډاکټر محب الله احمدزی

د پوهې، تجربې او انسان‌محورې تګلارې پر بنسټ د زړه پاملرنه.

ډاکټر محب الله احمدزی د زړه او رګونو متخصص دی، چې د آنژیوګرافي، انژیوپلاستي، اکوکارډیوګرافي، د ورزش ازموینې (Stress Test) او د زړه د هولټر په برخو کې پراخه تجربه لري. نوموړی په FMIC او د کابل په ابهـر کلینیک کې خدمات وړاندې کوي.